وزوز گوش ، علایم ، دلایل و روش های درمان آن

وزوز گوش یکی از شایعترین مشکلات گوش خصوصا در سالمندان است. عوامل زیادی باعث بروز وزوز گوش می شود که هریک مشخصات و روش های درمان مختلفی دارند.

وزوز چیست؟

وزوز گوش اصطلاحی است که برای بیان احساس شنیدن صدا یا صداهایی که وجود خارجی ندارد به کار می رود و ممکن است در گوش یا در مغز شنیده شود .  وزوز گوش ممکن است بصورت دائمی شنیده شود و یا اینکه بصورت موقتی باشد . صدای وزوز گوش ممکن است بصورت زنگ زدن، صدای باد و یا صدای همهمه باشد. وزوز گوش ممکن است فقط در یک گوش شننیده شود و یا اینکه در هر دو گوش احساس شود و فرد ابراز کند که آن را در وسط یا پشت سر خود میشنود.

وزوز گوش ممکن است بسیار ضعیف باشد و فقط به هنگام سکوت در محیط شنیده شود و یا اینکه آنقدر بلند باشد که حتی در شنوایی فرد تاثیر بگذارد. معمولا در مواردی که صدای وزوز بلند است، اختلال خواب ، اختلال فعالیت و یا عصبی شدن را برای فرد به همراه دارد.

انواع وزوز گوش

وزوز گوش به دو دسته کلی ذهنی (Subjective) و عینی ( Objective) تقسیم میشود. در حالت ذهنی فقط فرد وزوز خود را می شنود و پزشک یا ادیولوژیست و هر فرد دیگری آن را نمی شنود. در حالت عینی علاوه بر فرد، افراد دیگر هم وزوز گوش بیمار را میشنوند. وزوز عینی بسیار نادر است و در درصد کمی از افراد دچار وزوز دیده میشود.

چه کسانی مستعد وزوز گوش هستند؟

وزوز گوش بسیار شایع است و بروز آن در تمام گروه های سنی، حتی کودکان گزارش شده است. حدود 30 درصد افراد در طی زندگی خود وزوز گوش را تجربه می کنند اما فقط حدود 10 درصد افراد وزوز دائمی خواهند داشت. شیوع وزوز گوش در افرادی که کم شنوایی یا مشکلات دیگر گوش دارند بیشتر است ؛ گرچه در افراد با شنوایی هنجار نیز بروز می کند. درک وزوز گوش در افراد مختلف، متفاوت است.  وزوز گوش برای برخی افراد بسیار آزار دهنده است و زندگی آنها را مختل میکند.

چه عواملی باعث ایجاد وزوز گوش می شود؟

وزوز گوش به خودی خود یک بیماری نیست بلکه میتواند نشانه ای از یک بیماری باشد. محققین به این نتیجه رسیده اند که وزوز گوش نشان دهنده تغییر ایجاد شده فیزیکی یا روانی است که حتی میتواند ارتباطی به شنوایی فرد نداشته باشد.

در حالت طبیعی صداها از طریق مجرای گوش وارد گوش میانی شده و پس از رسیدن به حلزون گوش و تقویت از طریق عصب گوش به مغز منتقل میشود. در شرایطی که کم شنوایی رخ میدهد اطلاعات ارسالی به مغز از طرف گوش ها تغییر میکند. مغز انسان قابلیت پاسخ به تغییرات را دارد و در مقابل این تغییرات واکنش نشان میدهد. واکنش مغز بصورت شنیدن وزوز گوش بروز میکند و همانطور که پیداست وزوز گوش ناشی از کم شنوایی بدلیل فعالیت مغز است. عفونت گوش ، جرم گوش ، بیماری منیر، تومور عصب گوش ، مصرف برخی داروها و مواجهه طولانی مدت با سروصدا همگی میتوانند باعث وزوز گوش شوند.

رخی از وزوز های ناشی از گوش بدلیل اختلالات عروقی رخ میدهند که بصورت ضربان دار یا تپشی شنیده میشوند.

علاوه بر تغییرات در گوش، تغییرات در سطح استرس نیز می تواند باعث ایجاد وزوز گوش شود. در بسیاری از موارد پس از بروز استرس شدید در افراد ممکن است وزوز گوش اتفاق بیفتد. هم چنین تغییر شرایط زندگی و سلامت عمومی نیز در ایجاد وزوز گوش موثر می باشد.

 

اندازه گیری و ارزیابی وزوز گوش

قبل از انجام هرگونه اقدام درمانی لازم است که وزوز گوش به دقت ارزیابی گردد. برای این کار فرکانس و شدت وزوز گوش بررسی می شود و همچنین درمان پذیر بودن آن بررسی میگردد.

 

درمان وزوز گوش

روش های درمانی مختلفی برای وزوزگوش وجود دارد:

دارودرمانی برای وزوز گوش

برای بسیاری از افراد دارای وزوز گوش، داروردرمانی به عنوان رویکرد اصلی استفاده می شود. این دارو ها شامل دیورتیک ها، آنتی کوآگولانت ها و مکمل های رژیمی باشند. اما همان طور که در تحقیقات مشخص شده است تا حد زیادی دارودرمانی برای افراد دارای وزوز گوش سودمند نیست.

 

ریلکسیشن برای درمان وزوز گوش

احساس ترس و نگرانی، هنگامی که فرد برای اولین بار متوجه وزوز گوش می شود طبیعی است. ریلکسیشن با کاهش استرس باعث می شود که فرد کمتر متوجه وزوز گوش خود شود. در این موارد بهتر است فرد به یک مکان آرام برود ، و چند نفس عمیق بکشد. با این روش، آرامش بیشتری پیدا کرده و توجه شما به وزوز گوش کاهش می یابد.

 

استفاده از سمعک برای درمان وزوز گوش

کم شنوایی معمولا یک فرآیند تدریجی است که در ابتدا توجه فرد را جلب نمی کند. در صورتی که فرد علاوه بر وزوز گوش ، کم شنوایی نیز داشته باشد استفاده از سمعک بسیار کمک کننده خواهد بود. در مواردی که کم شنوایی وجود دارد مغز به عدم دریافت اطلاعات از مغز واکنش نشان می دهد و این واکنش بصورت وزوز گوش شنیده میشود. پس از استفاده از سمعک معمولا وزوز گوش حذف میگردد . در برخی موارد به محض برداشتن سمعک ممکن است وزوز گوش فرد برگردد و مجددا شنیده شود.

استفاده از صدادرمانی برای درمان وزوز گوش

معمولا وزوز گوش در محیط آرام بیشتر احساس میشود. وجود صدای دیگر در محیط باعث می شود که وزوز گوش کمتر احساس شود. به این منظور میتوان از صدای رادیو، موسیقی و صداهای طبیعی دیگر برای کاهش توجه به وزوز گوش استفاده کرد. صدادرمانی یکی از رایجترین و مفیدترین راههای درمان وزوز گوش است.

رفع مشکلات خواب از طریق درمان وزوز گوش

افراد دارای وزوز ممکن است به سختی به خواب بروند. برای خواب خوب ، بدن و ذهن باید آرامش داشته باشند. استفاده از تکنیک های ریلکسیشن برای آمادگی بدن در داشتن یک خواب خوب کمک کننده است.  استفاده از برخی صداهای آرام که برای فرد دارای وزوز گوش خوشایند است به هنگام خواب، برای بهتر خوابیدن کمک کننده است.

حمایت حرفه ای توسط تیم درمان وزوز گوش

در صورتی که با انجام همه این اقدامات هنوزهم وزوز برای فرد ازار دهنده باشد، مراجعه به کلینیک متخصص وزوز می تواند کمک کننده باشد. اکثر مراکز ترکیبی از رویکرد های مختلف را استفاده می کنند و بهترین راهکارها و پروتکل های درمانی را برای درمان وزوز گوش بکار میگیرند.

 

درمان رفتاری شناختی  برای درمان وزوز گوش

مشاوره روان شناختی یک رویکرد روان شناسی است. هنگامی که فرد متوجه وزوز گوش خود میشود ممکن به این نتیجه میرسد که گوش یا شنوایی اش مشکل دارد (باور) و این باور باعث ایجاد استرس (احساس) میشود. فرد برای دوری کردن از مشکل وزوز گوش از محیط ساکت فرار میکند (رفتار). درمان رفتاری شناختی وزوز گوش روشی است که باورها و رفتارهای نادرست را حذف کند.

 

آگاهی ذهنی برای درمان وزوز گوش

نوعی روش مداخله ای است که در مدیریت درد و جدیدا برای وزوز گوش به کار می رود. بر این اساس است که انسان در مقابل احساسات ناخوشایند به عنوان مثال وزوز گوش مقاومت می کند. اگر ما دست از مقاومت برداشته و به این احساس ناخوشایند اجازه ورورد بدهیم آگاهی ما تغییر می کند. در این روش توجه فرد از وزوز گوش به دیگر قسمت های بدن منتقل می شود.

 

روش بازآموزی درمان وزوز گوش

این روش یک رویکرد بسیار ساختار یافته برای مدیریت وزوز گوش است. بر این اساس است که وزوز گوش به عنوان یک سیگنال مهم، اولویت داده شده است . درمان بازآموزی از اصوات در سطح شدت خاصی برای کاهش اهمیت وزوز گوش استفاده می کند . به گونه ای که فرد دیگر صدای وزوز گوش خود را نمی شنود.  روش درمان بازآموزی وزوز گوش بر این اساس است که ما میتوانیم به صداهای مختلف مانند صدای یخچال یا تهویه عادت کنیم. بنابراین می توانیم به صدای وزوز گوش هم عادت کنیم. به فرآیند عادت به صدای وزوز habituation می گویند. در این روش از تولیدکننده های صدا و مشاوره استفاده می شود.

روش تحریک جریان مستقیم ترنس کرانیال برای درمان وزوز گوش

این روش نوعی تحریک عصبی است که از جریان کم (حدود 2 میلی آمپر) و مداوم که از طریق الکترود ها به مغز منتقل می شود استفاده می کند. بسته به نوع محرکی که استفاده می شود تغییراتی در تحریک پذیری نورون ها ایجاد می شود. این روش باعث ایجاد تغییراتی در قشر مغز می شود و در نتیجه تغییراتی جزئی در عملکرد مغز ایجاد می کند.  از این روش برای درمان افسردگی ؛ پارکینسون ، وزوز گوش و … استفاده می شود. این روش اثرات جانبی کمی دارد که شامل تحریک پوست، تهوع، سردرد، گیجی و خارش سطح زیر الکترود ها است.

نکته قابل توجه این است که درمان وزوز گوش نیازمند اندازه گیری دقیق و تشخیص صحیح منشا مشکل است. برای هر بیمار پروتکل درمانی ویژه ای اختصاص می یابد. در بسیاری موارد درمان وزوز گوش به معنای حذف کامل آن نیست بلکه هدف اصلی برداشتن توجه از روی وزوز گوش است.