کم شنوایی چیست و چه انواعی دارد؟

کم شنوایی یکی از اختلالات تقریبا شایع در بین افراد جامعه خصوصا سالمندان است که به دلایل متعددی رخ می دهد. هرنوع کم شنوایی دارای خصوصیات و علائم خاصی است.

کم شنوایی یا به اصطلاح عامیانه کری به کم شدن توانایی دریافت اصوات محیط گفته می شود. کم شنوایی انواع مختلفی دارد و در افراد مختلف متفاوت است. با استفاده از شنوایی سنجی ، نوع و اندازه  کم شنوایی به دست می آید.

مروری به ساختار گوش

گوش انسان از سه بخش اصلی تشکیل شده است. گوش خارجی شامل لاله و مجرای گوش می باشد که وظیفه ی انتقال صدا ها به پرده ی گوش را بر عهده دارد. گوش میانی شامل پرده ی گوش، استخوانچه های گوش و عضلات متصل به آن می باشد و وظیفه ی انتقال صدا به حلزون گوش و تقویت ناچیز آنرا بر عهده دارد. گوش داخلی شامل حلزون گوش و مجاری نیم دایره ای می باشد و وظیفه ی دریافت اصوات از گوش میانی و تبدیل آن به تحریکات الکتریکی را بر عهده دارد.

تحریکات الکتریکی گوش داخلی از طریق عصب گوش به مغز ارسال می شود. مغز پس از دریافت اطلاعات پردازش های لازم را انجام می دهد و اصوات را بصورتی که قابل فهم باشد کدبندی می کند.

انواع کم شنوایی

کاهش شنوایی انواع مختلفی  دارد. هر بخش از سیستم شنوایی وظیفه ای را بر عهده دارد و نقص در آن قسمت باعث بروز نوع خاصی از کم شنوایی می شود.

کاهش شنوایی انتقالی (هدایتی)

این نوع کم شنوایی در اثر بروز مشکل در مسیر حرکت صدا تا قبل از رسیدن به حلزون گوش اتفاق می افتد. هرگونه اختلال در ساختار یا عملکرد گوش خارجی و میانی باعث بروز کم شنوایی انتقالی خواهد شد. در واقع هرگاه مانعی بر سر عبور صدا قرار گیرد کم شنوایی انتقالی رخ خواهد داد. ممکن است کم شنوایی انتقالی جزئی و موقتی باشد و یا این که شدید و دائمی گردد.

دلایل کم شنوایی انتقالی

موارد مربوط گوش خارجی

جرم گوش

یکی از شایعترین دلایل مراجعات افراد خصوصا سالمندان به کلینیک های شنوایی شناسی جرم گوش می باشد. جرم گوش زمانیکه باعث مسدود شدن مجرای گوش گردد احساس کم شنوایی را به همراه خواهد داشت. معمولا پس از شستشوی گوش مشکل شنوایی برطرف می گردد.

فقدان یا نقص لاله ی گوش

لاله ی گوش یکی از آخرین قسمت هایی است که در دوران جنینی شکل می گیرد. مشکلات ژنتیکی می تواند بر تشکیل لاله ی گوش اثر بگذارد. اگر لاله ی گوش به گونه ای باشد که سوراخ مجرای گوش را مسدود کند و یا اصلا شکل نگیرد باعث بروز کم شنوایی انتقالی می شود. عمل جراحی یا استفاده از سمعک های استخوانی می تواند وضعیت شنوایی را به حالت طبیعی بازگرداند.

استخوانی شدن مجرای گوش

قسمت استخوانی مجرای گوش در برخی موارد نادر متورم می شود  و باعث مسدود شدن مجرای گوش می شود. این اختلال که اگزوستوز هم نامیده می شود باعث بروز کم شنوایی می شود.

باریک شدن یا انسداد مجرای گوش

در برخی افراد مجرای گوش به قدری باریک میشود که حالت انسداد خفیف یا روی هم افتادگی رخ می دهد. در این موارد که استنوزیس (steneosis) هم نامیده می شود ممکن است کم شنوایی انتقالی دیده شود.

 

جسم خارجی که باعث مسدود شدن مجرا شود

این مورد در کودکان شایع تر است و در مواردی که باعث بسته شدن مجرای گوش شود کم شنوایی انتقالی را در پی خواهد داشت.  معمولا در این موارد با استفاده از شستشوی گوش یا عمل جراحی تلاش برای خروج جسم خارجی انجام می شود. قابل توجه است که اگر دانه ی حبوبات مجرای گوش را مسدود کند شستشوی گوش راه حل مناسبی نمی باشد چرا که رطوبت آب باعث متورم شدن دانه ی حبوبات می شود که کار پزشک را سخت تر می کند.

 

عفونت گوش خارجی (اوتیت خارجی)

اوتیت خارجی به التهاب یا عفونت مجرای گوش اطلاق می گردد. این بیماری به بیماری گوش شناور ها معروف است. در شناگرها و در افرادی که در معرض آب آلوده قرار دارند احتمال بروز این بیماری بسیار بالا است. مصرف دارو و جلوگیری از ورود آب به مجرای گوش باعث بهبود کم شنوایی در این افراد می شود.

موارد مربوط به گوش میانی
عفونت گوش میانی (اوتیت)

گوش میانی فضایی بسته است که دائما نیاز به تهویه ی هوا و متعادل سازی فشار هوا با فضای بیرون را دارد. شیپور استاش این متعادل سازی را انجام میدهد. اختلال در عملکرد شیپور استاش باعث ایجاد فشار منفی در گوش میانی می شود که یکی از دلایل عفونت گوش میانی و کاهش شنوایی انتقالی است.در برخی موارد عفونت ها و ترشحات حلق از طریق شیپور استاش وارد گوش شده و عفونت گوش میانی و به دنبال آن کم شنوایی انتقالی رخ می دهد.

عفونت گوش میانی در کودکان شایع تر است. دلیل این مساله افقی تر بودن شیپور استاش در کودکان نسبت به بزرگسالان است که ورود ترشحات حلق به گوش را راحت تر می کند.

پارگی پرده ی گوش

پرده ی گوش بسیار نازک است و تحت تاثیر موارد مختلفی ممکن است پاره شود. فشار ناشی از تجمع مایع پشت پرده ی گوش باید به سرعت درمان شود. در غیر این صورت ممکن است باعث پارگی پرده ی گوش شود. ضربه به گوش هم می تواند باعث پارگی پرده ی گوش و بروز کاهش شنوایی انتقالی شود.گاه در اثر عمل جراحی ممکن است شکافی در پرده ی گوش ایجاد شود. پارگی پرده ی گوش باعث کم شنوایی انتقالی می شود. اندا زه ی این کاهش بستگی به مقدار پارگی و محل دقیق آن دارد.

سفت شدگی گوش میانی (اتواسکلروز)

اسکلروز شدن پرده ی گوش و یا استخوانچه ها باعث ایجاد محدودیت حرکت سیستم گوش میانی و بروز کم شنوایی انتقالی می شود. اگر پرده ی گوش اسکلروز شود به آن ضخیم شدگی پرده ی گوش هم گفته می شود. اتواسکلروز نادر است و در صورت شدید شدن علائم عمل جراحی انجام می گیرد.

تومور های گوش میانی

کلستئاتوما یکی از تومور های گوش میانی است که باعث کم شنوایی انتقالی می شود.درمان کلستئاتوم با عمل جراحی صورد می پذیرد. تومور دیگری که گوش میانی را تحت تاثیر قرار می دهد، گلوموس نام دارد که علاوه بر کم شنوایی ، وزوز گوش ضربانی هم از علائم این بیماری است.

از هم جدا شدن استخوانچه های گوش میانی

استخوانچه های گوش میانی وظیفه ی انتقال صدا ها از پرده ی گوش به حلزون گوش را دارد. در مواردی که ضربه ی شدید و یا آسیب حین عمل به استخوانچه ها وارد می شود ممکن است استخوانچه ها از هم جدا شوند و کم شنوایی انتقالی رخ دهد.

علائم کم شنوایی انتقالی

افرادی که دچار کم شنوایی انتقالی هستند فقط صدا را آرام تر می شنوند. این افراد صدا را درک می کنند و مشکل از نظر وضوح و شفافیت آن ندارند. همچنین در اکثر موارد افراد صدا را در یک گوش بیشتر می شنوند. نشانه ی دیگر کم شنوایی انتقالی احساس فشار یا پر بودن گوش است. درد یکی دیگر از نشانه های عوامل موثر در کم شنوایی است.

همچنین افراد دارای کم شنوایی انتقالی معمولا صدای خود را بلند تر می شنوند و به همین دلیل صدایش به هنگام صحبت کردن آرام است. ترشح و بوی بد گوش هم از نشانه های کم شنوایی انتقالی است.

کم شنوایی حسی عصبی (sensorineural)

کم شنوایی حسی عصبی بر خلاف انتقالی معمولا قابل درمان نیست و شایع ترین نوع کم شنوایی را به خود اختصاص می دهد. هنگامی که سلول های مویی حلزون ویا عصب شنوایی آسیب می بیند و یا از بین می رود کم شنوایی حسی عصبی اتفاق می افتد.

علت کم شنوایی حسی عصبی

 

کم شنوایی حسی عصبی در اثر عوامل مختلفی اتفاق می افتد. اگر فرد به صورت طولانی مدت در معرض صدا های بلند و شدید قرار گیرد دچار کم شنوایی حسی عصبی خواهد شد. همچنین مسائل ژنتیکی می تواند باعث کم شنوایی حسی عصبی شود. پیر گوشی یکی از دلایل شایع کم شنوایی حسی عصبی است که در افراد مسن دیده می شود و ابتدا فرکانس های بالا را درگیر می کند.

 

عوامل مختلفی که باعث کم شنوایی حسی عصبی می شود و یا به آن شدت می دهند شامل موارد زیر است:

پیر گوشی

بیماری منیر

بیماری های خود ایمنی و یا بیماری های عروقی

کاهش شنوایی حسی عصبی ناگهانی در اثر التهاب عصب (معمولا از موارد اورژانسی گوش می باشد و باید به سرعت پیگیری شود)

کم شنوایی ناشی از سر و صدا در مدت طولانی

بیماری های مختلف مانند مننژیت، اوریون، سرخک، سرخجه و مخملک

تومور اکوستیک (نورینوم اکوستیک)

مصرف دارو های سمی برای گوش

ضربه ی شدید به گوش

 

علائم کاهش شنوایی حسی عصبی

 

کاهش شنوایی حسی عصبی علاوه بر درگیر کردن فرد از نظر ضعیف شنیدن صداها ، وضوح و کیفیت آن را هم تحت تاثیر قرار میدهد. معمولا افراد دچار کم شنوایی حسی عصبی صدای تلویزیون را درک نمی کنند و یا این که در هنگام مهمانی ها و صحبت کردن چند نفر به صورت همزمان نمی توانند صدا ها استخراج کنند.

 

علائم دیگری در کم شنوایی حسی عصبی وجود دارد

 

ممکن است صدا های بلند بسیار آزار دهنده باشند در حالی که صداهای آرام شنیده نمی شوند.

دربرخی موارد وزوز گوش هم به همراه کم شنوایی حسی عصبی وجود دارد.

صداها نامفهوم است شنیده میشود اما نمی توان مفهوم کلمات را فهمید.

فرد دارای کم شنوایی حسی عصبی صدای خودش را به خوبی نمی شنود و این موضوع باعث میشود که بلند تر صحبت کند.

برخی از اصوات به سختی شنیده می شود.

کم شنوایی ترکیبی (آمیخته شده )(mixed)

کم شنوایی ترکیبی در مواردی که هم گوش میانی یا خارجی (مسیر انتقالی) و هم گوش داخلی (مسیر حسی عصبی) دچار مشکل شده است ایجاد می شود. تصور کنید فردی دچار عفونت گوش میانی به صورت طولانی مدت شده است و علاوه بر آن بر اثر افزایش سن دچار پیر گوشی نیز می شود. در این صورت کم شنوایی ترکیبی دیده می شود. برای درمان کم شنوایی ترکیبی از دارودرمانی یا عمل جراحی برای قسمت انتقالی و تقویت سمعک برای کل کم شنوایی یا قسمت حسی عصبی آن استفاده می شود.

علائم کم شنوایی آمیخته ترکیبی از علائم کم شنوایی انتقالی و حسی عصبی می باشد.

به محض اینکه متوجه بروز کم شنوایی در خود یا خوانواده شدید ، به شنوایی شناس مراجعه نمایید. چرا که مراجعه هرچه سریع تر می تواند به برطرف شدن آسیب و همچنین  بهبود تاثیر روند درمان منجر شود. جهت دریافت نوبت با کلینیک های تخصصی جهان سمعک تماس حاصل نمایید.